|
سیدمحمدصادق خرازی، سفیر کبیر فرهنگ
صادق خرازی، دیپلمات فرهنگی و فرهنگپرور ایران، سال ۱۳۴۲، در روز میلاد حضرت محمد (ص) دیده به جهان گشود. مرکز فرهنگی شهرکتاب، روز یکشنبه، اول اسفند، جشن تولدی را برای این سفیرکبیر فرهنگی ترتیب داد تا جامعهی ادبی، علمی و هنری بتواند از سه دهه خدمات وی قدردانی کنند. سفیر سابق ایران در سازمان ملل متحد، سفیر سابق ایران در فرانسه و عضو هیات امنای مرکز بینالمللی گفتوگوی تمدنها در ژنو، در پایان مراسم، در سخنانی کوتاه، بر ارزش فرهنگ تاکید کرد و گفت: «امیدوارم دولتها قدر فرهنگ را بدانند که فقط با ارجگذاری نسبت به فرهنگ است که میتوان قدر ملت را دانست.»
درکی عمیق از صفت رحمانیت پیامبر اسلام سیدمحمود دعایی، مدیر مسئول روزنامهی اطلاعات، با تاکید بر اهمیت صفت «رحمانیت» پیامبر اسلام گفت: «سید صادق خرازی جنبهی رحمانیت رسول الله را به درستی درک و آن را به بهترین نحو در زندگیاش پیاده کرده است. وی همچنین کوشیده تا همواره پناه بیپناهان و یاور مظلومان باشد.» دعایی در ادامه یادآور شد: «آقا صادق در دورانی که بسیاری از سرمایههای علمی، ارزشی و تکنیکی ما بنا به دلایلی ایران را ترک کرده بودند، مرجعی مطمئن برای پناه آنان بود و سرانجام توانست رابطهی بسیاری از این شخصیتهای ارجمند را با میهنشان برقرار و زمینهی بازگشتشان را فراهم کند. وی علاوه بر صفاتی چون سخاوت، بینیازی مادی و هنرشناسی، همواره از درک و تحلیل درستی نیز برخوردار بوده است.»
نقش کلیدی در بازپسگیری خرمشهر بهاالدین خرمشاهی، قرآنپژوه، با اشاره به اینکه «خرازی انسانی چندساحتی است و دربارهی هر یک از ساحتهای شخصیتی و فکری وی ساعتها میتوان صحبت کرد»، افزود: «ایشان با حس عمیق و شگرف میهنپرستیای که دارد، بیاینکه خود ادعایی در این زمینه داشته باشد، یکی از افرادی محسوب میشود که در بازپسگیری خرمشهر نقشی کلیدی ایفا کردند.» خرمشاهی خاطرنشان کرد: «ایشان قرآنهای نفیسی در گنجینهی آثار هنریاش دارد و گنجینهی شخصیاش قابل قیمتگذاری نیست. انتشار قرآن نیریزی، مصحف ایران، مصحف ارسنجانی و مصحف نور یا با اهتمام شخص ایشان انجام شده یا با یاری ایشان، چه از نظر مادی و چه از نظر فکری و مدیریتی میسر شده است.»
تجسم ویژگیها و اصالتهای فرهنگ ایران پروفسور رشدی راشد، استاد ممتاز تاریخ علم در مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه، در پیامی که برای گرامیداشت خرازی ارسال کرده بود، چنین نوشته است: «سفیرانی هستند که در محل ماموریتشان نمایندهی دولت متبوع خودند و بیشتر به کارنامهی دیپلماتیک و پیشرفت شخصیشان میاندیشند. سفیران دیگری هم هستند که شمارشان بسیار کمتر است و تجسم ویژگیها و اصالتهای فرهنگ و کشور خودند و برای جایگاه کشور و فرهنگشان در جهان و آیندهی آن تلاش میکنند. سیدمحمد خرازی یکی از نمایندگان واقعی گروه اخیر است.»
به آسانی خوبی کردن کار سادهای نیست حسین معصومی همدانی، استاد دانشگاه و عضو پیوستهی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گفت: «کسانی که ایشان را میشناسند راحتی و طبیعی بودن رفتار ایشان را خیلی زود درک میکنند. ایشان در خوب بودن و خوبی کردن هم راحت هستند. شاید به نظر برسد خوب بودن کار سادهای است، اما این رفتار بدون کوششهای طولانی میسر نیست. توداری و دوپهلو سخنگفتن از خصوصیات دیپلماتهاست، ولی ایشان نقطهی مقابل این ویژگیها را دارا هستند و به نظر من یکی از دلایل موفقیتشان در عرصهی دیپلماسی هم همین ویژگیهای اخلاقی و شخصیتی است.»
همت عالی علیاکبر اشعری، رئیس سابق کتابخانهی ملی به همت والای خرازی اشاره و تصریح کرد: «اگر درک انسان از خودش واقعیتر و نزدیک به حقیقت باشد، از همت بالاتری هم برخوردار خواهد شد و همین همت والاست که سبب میشود انسان موفق به انجام کارهایی شود که دیگران نمیتوانند. صادق خرازی درکی عمیق از خود دارد و بر پایهی همین شناخت است که به همتی عالی دست یافته. ایشان به هر کاری دست بزند، آن را کاری بزرگ میداند و با توجه به بزرگی آن کار، به انجامش اقدام میکند.»
تلاش برای تشکیل دورههای آموزشی زبان فارسی دکتر حسین بیکباغبان، استاد دانشگاه استراسبورگ فرانسه، به تلاشهای خرازی در تشکیل و تکمیل دورههای زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه استراسبورگ اشاره کرد و گفت: «سالهایی ۲۰۰۳ و ۲۰۰۴، بعد از سالها تدریس در رشتهی ایرانشناسی در دانشگاه استراسبورگ، پیشنهاد ایجاد پست دانشیاری را برای این رشته مطرح کردم. در تقاضای بعدی خود و با هدف تشکیل دورههای لیسانس تا دکتری در رشتهی زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه استراسبورگ، به نزد آقای خرازی رفتم و موضوع را طرح کردم. چندی بعد از دفتر ایشان و از دفتر نمایندهی ایران در یونسکو با من تماس گرفته شد و خبر دادند وزیر وقت علوم به زودی به پاریس سفر خواهد کرد و فرصت خوبی برای طرح این موضوع پیش آمده است. در دیدار با وزیر علوم، آقای خرازی حضور داشتند و اگرچه در آن دیدار به نتایج مطلوبی نرسیدیم، پیگیریهای آقای خرازی با وزارت علوم و از ریاست وقت جمهور، سبب شد وزارت علوم ایران یک پست آموزشی برای دانشگاه استراسبورگ در نظر بگیرد. بدین ترتیب از سال ۲۰۰۵ بدین سو در این دانشگاه از مقطع لیسانس تا دکتری، زبان و ادبیات فارسی آموزش داده میشود.»
توجه به ظرفیتهای جدید جهانی احمد مسجدجامعی، عضو شورای شهر تهران، خرازی را شخصیتی چندبعدی دانست و با بیان اینکه «چندبعدی بودن شخصیت، جامعیتی به دیدگاههای ایشان داده» افزود: «وی نوآورانه میاندیشد و در این نوآورانه اندیشیدن، هم نگاهی به پیشینه و سنت ایرانی دارد و هم توجه به ظرفیتهای نوین جهانی. او از ظرفیتهای جهان امروز در مسیر روزآمد شدن فرهنگ آیینی و کهن ایرانی بهره میبرد و جالب اینکه هیچ از این دو را به سود دیگری مصادره یا انکار نمیکند.»
عشق به زندگی دکتر مهدی حجت، متخصص تاریخ، معماری و فرهنگ ایران، عشق به زندگی و توانایی در مدیریت آن را خصوصیت ممتاز خرازی شمرد و تصریح کرد: «در دید آقا صادق زندگی امری است ارزشمند که باید آن را برای خود و دیگران به سامان رساند. ارزشمندی انسان و زندگی، جوهر تفکر خرازی است و بر اساس همین پایهی فکری بود که وقتی در خارج از ایران، چه در نیویورک و چه در پاریس حضور داشتند، زمینهی انتقال بسیاری از ارزشهای فکری و هنری ایرانیان ساکن در خارج از کشور را به داخل فراهم کردند.»
ایمان شورانگیز دکتر محمدابراهیم انصاری لاری، رئیس دانشگاه حافظ شیراز گفت: «هر آنچه در کارنامهی صادق میبینیم، بزرگ است و سترگ و داشتن چنین کارنامهای جز به مدد عشقی عظیم و ایمانی شورانگیز میسر نیست. گنجخانهای که صادق از هنر ایرانی ـ اسلامی تدارک دیده، اگرچه شاید در وهلهی نخست گردآوری آن از سر ذوق شخصی آغاز شده باشد، بعدتر به سنگری برای پاسداشت ارزشهای هنرورزانهای بدل شده که درهجوم نمادهای الکترونیکی در حال نابودی است.»
فاتح قلبها سیدمحمد بهشتی، معمار و رئیس پیشین سازمان میراث فرهنگی ایران، با تاکید بر این نکته که «تخصص صادق فتح خرمشهرهاست» یادآور شد: «خرمشهر یعنی شهری که خرم است و این شهر خرم به هر نحو از سرزمین فرهنگیاش جدا شده. صادق، فاتحی است خلاق، خوش سلیقه، پیجو، مدیر و مدبر. او فقط در پی شهرها نیست؛ بلکه در جستجوی انسانهایی است که از خرمشهر خود جدا افتادهاند. این انسانها هم لزوما آدمها مطرحی نیستند. من شاهد خرمشهرهای کم سن و سالی بودهام که رابطهشان با صادق از نوع همان رابطهای بود که شاهرخ مسکوب با صادق داشت. صادق زندگی خود را صرف فتح خرمشهرها کرده و از همین رو کارهایش اصیل هستند و معنایی عمیق پیرامونشان پدید آمده است.»
تلفیقی از شوق و شفقت آیدین آغداشلو، نقاش و متخصص آثار هنری، به سابقهی آشناییاش با خرازی اشاره کرد و گفت: «من سالها پیش به واسطهی محمد احصایی با آقا صادق آشنا شدم. او را مردی دیدم که یکتنه میکوشید یک جفای عظیم عمومی را جبران کند. آن زمان خطکشی صریحی بین نسلها وجود داشت و ما در طیفی خاکستری قرار داشتیم. وی این طیف را درمییافت و درک میکرد. چنین کاری از طبع کسی برمیآید که شوق و شفقت را توامان داراست. شوق و شفقت او، هم مایه گردآوری بیمانندترین مجموعهی شخصی ایران شده است و هم مایهی گردآوری حلقهای از هنرمندانی که صادق اجازه نداد دست تتاولگر ایام آنها را بیش از این پراکنده کند.»
الگویی برای جامعه فرهنگی مهدی فیروزان، مدیرعامل موسسهی شهرکتاب با اشاره به ضرورت معرفی الگوهای مثبت به جامعه گفت: «تحلیل شخصیت و شناخت مراحل رشد انسانهایی بزرگ چون صادق خرازی، مسیری است که بایستی با هدف رسیدن به توسعهی انسانی پیموده شود. آقا صادق تمام وجودش را وقف فرهنگ کرده و عاشقانه زندگی میکند. خیلیها ممکن است عاشق فرهنگ باشند، اما در راه این عشق ایثار نکنند. اما صادق خرازی ایثارگرانه مسیر فرهنگ را میپیماید و اگر قرار باشد او را در جملهای تعریف کنم خواهم گفت: صادق متعلق به خودش نیست؛ بلکه متعلق به عرصهی فرهنگی است.»
صادق، صادق است علیاصغر محمدخانی، معاون فرهنگی موسسهی شهرکتاب، با اشاره به اینکه غالب دوستان صادق خرازی وی را با نام کوچک صدا میزنند خاطرنشان کرد: «او با وسعت دیدی کمنظیر، همواره به کرامت انسانها توجه کرده و از همین رو مورد اعتماد اهل فرهنگ بوده است. صمیمیت و صداقت او مثالزدنی است و به تعبیر زندهیاد رضا سیدحسینی، آقا صادق چنان با نخبگان فرهنگی رفتار میکند که گویی در حال مواجهه با عالیترین مقام دولتی است.»
در این مراسم بخشی از مکالمهی تلفنی دکتر احمد مهدویدامغانی دربارهی سیدمحمدصادق خرازی پخش شد. مراسم بزرگداشت سید صادق خرازی با اهدای هدایایی به ایشان در حالی پایان یافت که در میان جمع چهرههای شاخصی چون «عباس کیارستمی»، «شاپور اعتماد»، «ضیا موحد»، «طهمورث ساجدی»، «احمد محیط طباطبایی»، «اسماعیل بنیاردلان» و ... حضور داشتند.
صادق خرازی فوق لیسانس مطالعات خاورمیانه از دانشگاه نیویورک و دانشجوی دکتری تاریخ و سیاست دانشگاه دورهام انگلستان است. او تا کنون از دانشگاههای «روابط بین الملل اکراین»، «روسیه»، «دولتی بیشکک قزاقستان» و «اوشی» دکترای افتخاری گرفته است. خرازی در هیات مدیرهی شهرکتاب، هیات امنای بنیاد ایرانشناسی، هیات امنای انجمن مفاخر ملی ایران، هیات امنای پژوهشگاه میراث فرهنگی، هیات رئیسه و امنای دانشگاه حافظ شیراز، شورای سیاست گذاری مرکز گفتوگوی تمدنها در تهران، شورای سیاستگذاری مرکز گفتوگوی تمدنها در ژنو، هیات امنای کتابخانه و موزه ملی ملک و هیات امنای موسسه انتشاراتی هرمس عضویت دارد. از آثار او میتوان به ترجمهی «قلب اسلام» نوشتهی دکتر نصر، گردآوری مجموعه نظرات آسیا دربارهی گفتوگوی تمدنها و گردآوری مجموعه اسناد امریکا اشاره کرد. |+| نوشته شده توسط مصطفی فروزان در دوشنبه دوم اسفند 1389 و ساعت  |
درباره وبلاگ
 مصطفی فروزان، دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد جامعه شناسی در واحد علوم و تحقیقات تهران
پشتیبانی
 |
